Hoewel ik geen 802.11n apparaten heb en nog maar weinig gigabit computers (server, Playstation 3 en mijn laptop - maar wie hangt tegenwoordig nog zijn laptop nu met een kabel aan het ethernet?) heb ik toch voor deze router gekozen. Op de groei dus. Hij komt goed uit de reviews. Daarnaast heb ik zelf ook goede ervaringen met Linksys routers (vooral met de DD-WRT firmware). Zie verderop voor meer over DD-WRT en OpenWRT. De Sitecom Gigabit Gaming router schijnt het trouwens ook best goed te doen, maar dat merk staat bij mij op de zwarte lijst.

WRT610n vs WRT160n

Naast de WRT610n is er ook de goedkopere WRT160n, met het grootste verschil dat die laatste geen dual band is, dus alleen 2.4 GHz. 802.11n werkt dan wel, maar niet op 5.0 GHz en dus ook geen 802.11a ondersteuning (mocht je dat al nodig hebben). Onder de motorkap zit echter compleet andere hardware: andere switch en andere wireless chips, wat zich vertaalt naar betere performance op de WRT610n.

Features

4 gigabit LAN poorten,
1 WAN (internet) poort,
Een USB 2.0 'storage link' poort. Hieraan kun je een USB stick of harddisk hangen, die je dan via netwerk of via internet kunt benaderen.

Specificaties

Processor: Broadcom 4705 die op 300 MHz loopt
Geheugen: 8 MB flashgeheugen en 64 MB RAM geheugen
Wireless: 2x Broadcom BCM4322, eentje voor 2.4 (802.11b/g/n), de ander voor 5.0 GHz (802.11 a/n)
Ethernet: Broadcom BCM53115 chip (Broadcom heeft goede zaken gedaan).

Dual band

De twee aparte wireless chips betekenen ook dat je twee verschillende access points kunt configureren, met iedere hun eigen encryptie. Zo zou je je 2.4 GHz band open kunnen zetten voor het publiek (is niet aan de raden, want volgens mij kun je in de standaard firmware niet je LAN afschermen) en zelf met 802.11n op de 5.0 Ghz band gaan zitten met WPA2/PSK beveiliging. Ik noem maar wat.

Ondanks de twee wireless chips trekt de router maar 4 watt (met 802.11a en g enabled) tov 8 watt bij de WRT54g. Tegenwoordig let ik namelijk ook op het stroomverbruik .

802.11a/b/g/n?

Tja, soms wordt het moeilijk om door de bomen het bos te blijven zien, maar even kort op een rijtje.

802.11a 5.0 GHz, max 54 Mbit/s
802.11b 2.4 GHz, max 11 Mbit/s
802.11g 2.4 GHz, max 54 Mbit/s
802.11n 2.4 GHz of 5.0 GHz, max 600 Mbit/s

Al deze snelheden zijn het theorietisch ruwe maximum. Voor 802.11n kun je 100 Mbit/s effectief verwachten. Voor 802.11a 25 Mbit/s, voor 802.11b 5.9 Mbit/s en voor 802.11g 25 Mbit/s.Voor meer informatie zie wiki.

Het bereik van 5.0 GHz is minder dan dat van 2.4 GHz, heeft meer last van objecten die in de weg staan, maar is dan wel meer minder gevoelig voor interferentie. Of dat laatste komt omdat er zo weinig 2.4 GHz apparaten zijn (geen DECT telefoons, geen Bluetooth apparaten en geen magnatrons die allemaal gezamenlijk op 2.4 GHz zitten), weet ik niet.

Foto's

Foto's praten niet maar zeggen meer dan duizend woorden.

Click here for the complete album and sub-albums

Eerste indrukken

Hieronder de gedachten die mij te binnen schoten toen ik de doos uitpakte.

"Hee, ik had toch geen Honda CRX modelauto besteld? Oh wacht..."
"Mmm, mooi vormgegeven, hoewel dat donkerblauwe eigenlijk mat-zwart had moeten zijn. Doe ik zelf wel een keertje. Na de garantie periode. Of eerder."
"Seks. Focussen, je bent aan het reviewen."
"Die stroomadapter is best klein voor iets wat 12V, 1.5a moet leveren."
"Nope, echt geen antennes zoals geadverteerd. Als dat maar goed gaat."
"Hee, dat is hetzelfde blauwe ethernet kabeltjes als bij de WRT54g"
"Is dat alles? Oja, heb ook niet meer nodig eigenlijk."

Geen antennes?

Hoewel er geen antennes op het apparaat zitten, zitten er natuurlijk wel antennes in het apparaat. Drie om precies te zijn. Ik was ook erg terughoudend en had liever een uitbreidingsmogelijkheid gezien voor externe antennes gezien.

De inwendige antennes zijn overigens met een pigtail aansluiting (zoals bij laptops op een mini-PCI-kaartje) op het moederbord aangesloten. Met een beetje knutselwerk (en vervallen garantie) kun je dus wel degelijk externe antennes aansluiten.

Storage link

Aan de USB poort kun je een USB stick of USB harddisk hangen die je via de router kunt delen, zowel op het lokale netwerk als op internet. CIFS/SMB (= Windows file sharing), FTP en UPnP MediaServer (DLNA).

Overige bevindingen

Ik had de router zo up en running zonder de handleiding te lezen, maar ik heb dus wel ervaring met andere Linksys routers. De 4 LEDs van de LAN poorten zijn niet blauw (zoals op sommige foto's op internet) maar groen lichten groen op bij een Gigabit verbinding en blauw bij een 10 of 100 MBps verbinding (beetje contra-intuitief maar goed), de andere LEDs zijn wel blauw. Je kunt de router gewoon naast je TV zetten zoals ik gedaan heb, want de LEDs leiden niet af (blauwe LEDs kunnen soms erg overheersen in een donkere ruimte). Dat komt omdat ze omhoog gericht staan en nagenoeg niet zichtbaar zijn vanaf de voorkant.

De router wordt wel handwarm, misschien zelfs iets meer dan handwarm. En dat met maar 1 wireless access point enabled (de 2.4 GHz) zonder al te veel netwerk verkeer. Er zijn al verhalen in te vinden van mensen met overhitte WRT610n's waardoor ze last hebben van packet drops, maar ik had daar geen last van. Maar goed, nu schaatsen er ook nog mensen buiten...

Benchmarks

Ik was eigenlijk niet van plan om uitgebreide benchmark testen te doen, maar eigenlijk is het een kleine moeite. De onderstaande benchmarks geven een goed beeld van het verschil in performance tussen de WRT54g en WRT610n. Aangezien ik geen 802.11n kaartje voor mijn laptop heb, heb ik die niet kunnen testen. De test hardware op een rijtje:

'Laptop' Acer Extensa 5220 laptop, Celeron M 530 1.7 GHz, OpenSuse 11.1 64-bit, Broadcom BCM5787M Gigabit ethernet (standaard driver), Broadcom BCM4312 802.11 b/g wireless (standaard b43 driver) en later Intel PRO/Wireless 3945ABG (standaard iwl3945 driver) om 802.11a te kunnen testen.
'Server' AMD 4850e server, 2.5 GHz, onboard Realtek 8168 Gigabit, OpenSuse 11.0 64-bit, ethernet met driver uit deze repository
'WRT54g' een WRT54g V2 revisie XH met DD-WRT v24 firmware (@ 77 mW).
'WRT610n' de WRT610n V1.0 met firmware v1.00.00 B18.

Test 1: Signaalkwaliteit WRT610n vs WRT54g
Om te beginnen heb ik de signaalkwaliteit in de Gnome Network Manager Applet vergeleken met die van de WRT54g. Ik heb hiervoor de laptop gebruikt met onboard 802.11g wireless, met de volgende settings op de routers:

Network Mode: BG-mixed
Standard Channel: 8 - 2.447GHz
SSID broadcast: enabled


Ik heb de metingen direct na elkaar gedaan in verschillende ruimtes: in de woonkamer op 6 meter afstand, in de slaapkamer er pal boven (betonnen vloer, deuren dicht) en op zolder (tweemaal betonnen vloer, deuren dicht). Steeds met de laptop op dezelfde plek en de routers op dezelfde plek naast de TV in de woonkamer. De resultaten.


De WRT610n heeft een groter bereik dan de WRT54g in alle ruimten waar ik getest heb. Dat de WRT610n het in de slaapkamer beter doet dan in de woonkamer komt waarschijnlijk omdat de afstand tussen router en laptop daar korter is, hoewel er wel een betonnen vloer tussen zit. Deze getallen zeggen natuurlijk nog niets over de throughput, maar in ieder geval is het niet slechter.

Test 2: secure file copy WRT610n vs WRT54g
Ik heb met scp onder Linux grote files gekopieerd tussen de laptop en de server. De getallen in deze tests geven dus niet de ruwe throughput getallen, maar bevatten ook de overhead van bijvoorbeeld de gebruikte encryptie.

Voor de LAN-LAN testen zijn laptop en server beide rechtstreeks op de router aangesloten met een Gigabit ethernet connectie via een Cat.5E kabel. Voor de WLAN-LAN testen is 802.11g gebruikt, waarbij de laptop zo'n 3 meter van de router af stond. Er is geen andere netwerkapparatuur gebruikt.


Het verschil tussen de twee LAN-LAN testen (server naar laptop en laptop naar server) bij de WRT610n kan ik niet verklaren. Maar het is te zien dat de WRT610n op alle fronten sneller is dan de WRT54g. Voor de LAN-LAN testen wordt dat natuurlijk veroorzaakt door de Gigabit ethernet verbinding. Voor de WLAN-LAN testen komt dit waarschijnlijk door het betere bereik van de WRT610n router.

802.11a vs 802.11g
Om 802.11a te kunnen testen heb ik het Broadcom BCM4312 mini-PCI kaartje omgewisseld met een Intel 3945ABG variant uit een Acer Extensa 5620 laptop.


Om een optimaal signaal te krijgen stond de laptop zo'n 3 meter van de router af. Hier de resultaten.


802.11a lijkt over het algemeen een stukje sneller dan 802.11g. Wat opvalt is de slechte WLAN-LAN performance met 802.11g in vergelijking met mijn eerdere testen (zie test 2 hierboven). Ik vermoed dat dit te wijten is aan de Linux driver. In de bovenstaande tabel is namelijk ook te zien dat ik de test herhaald heb met de Broadcom BCM4312 (op een Acer Extensa 5620 laptop) maar dan onder Windows Vista door het kopieren van files van en naar een CIFS share. De performance daarvan komt wel weer overeen met wat ik eerder zag. Om uit te sluiten dat het toch niet aan de router zelf lag heb ik de test herhaald met de WRT54g router.


Te zien is dat hier de WLAN-LAN performance zelfs nog slechter is. Ik blijf bij mijn conclusie: driver probleem. De performance is echter zo onacceptabel dat ik of op 802.11a blijf zitten of de Broadcom BCM4312 mini-PCI kaart terug inbouw. Ik heb ook getest met een Atheros 5006 chipset (Ubiquiti SuperRange Xpress 802.11 a/b/g PCI-Xpress card met deze driver), maar daarvan was de performance zo bedroevend en onregelmatig dat ik de resultaten niet kan vergelijken. Dit komt waarschijnlijk ook door de driver waarin monitor-mode enabled is. Ik heb er nog geen verdere testen mee gedaan.


Meer testen
Ik ben van plan om nog een stress test te doen waarbij ik de temperatuur van de router in de gaten houd. Daarnaast wil ik later wanneer ik een 802.11n kaart voor mijn laptop heb ook deze laatste standaard nog testen. Ik hou je op de hoogte.

De menu's

Screenshots van alle menu schermen die ik kon vinden.
Click here for the complete album and sub-albums

DD-WRT en OpenWRT

Hoewel op de WRT610n Linux draait (en geen vxWorks), moet je niet verwachten dat je in de nabije toekomst DD-WRT of OpenWRT aan de gang kunt krijgen. Er zwerven al wat images rond maar ga er niet mee aan de gang voordat je zeker weet dat je de WRT610n kunt unbricken.

Er zijn namelijk twee problemen, de chipset voor de switch (BCM53115) en de twee chipsets voor het wireless gedeelte (BCM4322) worden nog niet ondersteund. Met de switch zijn ze bij OpenWRT wel wat verder gevorderd, maar voor de wireless drivers is men afhankelijk van het b43 team dat opensource drivers voor Broadcom chips ontwikkelt. Doneren helpt misschien.

Als de WRT610n net zo'n succes wordt als de WRT54g, dan lijkt het mij een kwestie van tijd te zijn. De mogelijkheden van een custom firmware zijn erg aantrekkelijk bij een router met twee wireless chips. Goed de work in progress in de gaten houden dus:

DD-WRT
OpenWRT
b43 drivers

Conclusie

Alles op een rijtje...
Features
Snelheid
Esthetiek (ja, 't is gewoon een mooi ding)
Blauwe ledjes!
Warmte (als dat maar goed gaat in de zomer)
Prijs

De vraag die ik in het begin stelde: "is de WRT610n een waardige opvolger voor mijn WRT54g?" kan ik met een volmondig "ja" beantwoorden. Daarnaast heb ik meteen profijt van de 5.0 GHz met 802.11a dat toch een tikkie sneller is dan 802.11g. En de ondersteuning van 802.11n op zowel 2.4 als 5.0 GHz is een mooi vooruitzicht voor de nabije toekomst.

Het krijgt van mij vier van de vijf felbegeerde Ruwebit sterren.. 17 jan 2008: Correctie omlaag 3 sterren vanwege 5.0 GHz connectie problemen.


Meer links

Op deze pagina staan links naar sites over de Linksys WRT610n die ik in de loop van de tijd verzamel.

Last update notes

17 jan 2009: Correctie omlaag 3 sterren vanwege 5.0 GHz connectie problemen.
18 jan 2009: 802.11a testresultaten toegevoegd
4 apr 2009: Oplossing Linux iwl3945 driver bij lage upload speed voor 802.11g