Overigens ben ik niet in zo'n hype-stemming als destijds met GT4. Vooral omdat ik er al achter ben dat de PS3 een spel als Gran Turismo in HD-resolutie maar net aan kan. Veel verbeteringen ten opzichte van Gran Turismo 5 Prologue (GT5P) of GT5 Time Trial Challenge (GT5TTC, de GT5 demo) verwacht ik niet. Maar toch, het is wel een spel waar ik op zit te wachten. Het rijgedrag in GT5TTC lijkt al een stuk te zijn verbeterd ten opzichte van GT5P (misschien zit het tussen mijn oren maar toch): het voelt minder plastisch aan. En verder is de gameplay ongeevenaard: je wordt zo hebberig van die duizenden auto's in het spel...

Maar goed, om Gran Turismo 5 te spelen heb je een stuur nodig. De paddestoel van de SIXAXIS en DualShock 3 controllers is te onnauwkeurig en met de pijltjes... tja... dat valt bijna onder godslastering. Een stuurtje is wat je nodig hebt.



Heb je nog het legendarische, rode Logitech MOMO Force stuur op zolder liggen dan heb je waarschijnlijk geluk: het stuur werkt in GTHD, in GT5P, in GT5TTC en (fingers crossed) waarschijnlijk dus ook in GT5 zelf. Wel even het rempedaal modden met een squashbal. Ben je de gelukkige bezitter van een Logitech G25 of G27, dan heb je hier helemaal niets te zoeken... Nee, je hebt nog geen stuurtje, maar je wilt wel GT5 spelen en niet TE veel geld uitgeven, dan moet je toch echt eens kijken naar de Logitech Driving Force GT: het stuur dat voor GT5 in de markt is gezet. Natuurlijk ook te gebruiken als tweede stuur in split-view..



In deze review kan ik het stuur alleen vergelijken met de rode Logitech MOMO Force (die ik vanaf nu de rode MOMO noem. Niet te verwarren met de mindere, zwarte MOMO van Logitech). De vergelijkingen met de G25 of G27 zijn gebaseerd op informatie van het web, omdat ik deze niet in bezet heb. Mocht iemand me willen sponsoren...

Specs en features

Even de features van het stuur op een rij...

900 graden (tweeenhalf keer rond, jep, net zoals de G25 en G27)
Echt nep-lederen (dus rubberen) 11" stuurwiel (even groot als de G25/G27, de rode MOMO is maar ietsjes kleiner, zie foto hieronder)
Adjustment dial, een draaiknop waarmee je in GT5 de rembalans zou moeten kunnen instellen tijdens het rijden
Werkt ook op een PC
Rem- en koppelingspedaal



Knoppen en assen

Tel even mee:

PS-knop
Kruisje, cirkeltje, vierkantje, driehoekje (dus 4)
Pijltjes (dus 4)
R3/L3
Bovenkant stuur links en rechts
+ en -
Select en start
Claxon
Enter
Rode draaiknop (links/rechtsom)
Schakelknoppen op achterkant stuur
Schakelpook (sequentieel naar voor/achter)
Rempedaal
Gaspedaal
Stuur

27 knoppen in totaal dus, of 28 als je de beide draairichtingingen van de rode draaiknop meetelt.

Foto's

Click here for the complete album and sub-albums

Eerste indrukken

De draaiknop valt wel erg op, dat rode had voor mij... tja, wat minder rood gemogen. Zwart zeg maar. Het stuur voelt degelijk aan, geen noemenswaardige speling, de bouwkwaliteit en afwerking is goed. Ok, het is wel kunstof en rubber maar dat is het interieur van de meeste auto's ook: niet iedereen wil lederen bekleding met aluminium accenten. Over aluminium accenten gesproken: het alu-look plaatje op de onderste spaak van het stuur met 'Driving Force' erop is een leuke toevoeging.

Vergeleken met de rode MOMO voelt de laatste toch echt wel een stukje degelijker aan, de Driving Force GT voelt toch iets meer als een ik-ben-een-game-device. Vergelijk het met het dichtgooien van het portier van een (vul Duits automerk in) tegenover het portier van een (vul Italiaans automerk in) . Vooral het pookje voelt wat 'ielig', hoewel ik dat toch niet vaak zal gebruiken. Ik ben meer van de flippers. Tja en de flippers zijn eigenlijk geen flippers maar knoppen. Een beetje jammer. En ook het licht wat langs de claxon lekt is... een beetje jammer... Had ik al verteld dat het GT logo van op de claxon verlicht is? Het GT logo op de claxon is verlicht.

Maar wat het apparaat ook uitstraalt is: er-is-over-mij-nagedacht. Daar hou ik van: niet alles klakkeloos overnemen van een vorige generatie producten maar problemen opnieuw benaderen. En er is ook echt over nagedacht, de locatie van de knoppen is goed: je kunt overal makkelijk bij en het grootste selling point is natuurlijk het rode knopje, samen met de +/- en enter toetsen kun je die gebruiken om in-game aanpassingen aan je auto te doen. GT5P ondersteunt dit al, GT5TTC zover ik zo snel even heb gekeken. Bij GT5P kun je bijvoorbeeld de traction control, ABS, en rembalans instellen. Bijna geniaal.

Bij de pedalen valt op dat het gaspedaal een stukje verder naar achter gekanteld is als het rempedaal, net zoals bij een echte auto en net zoals bij de G27. Bij de G25 en de rode MOMO is dat niet het geval waardoor de heel-toe techniek lastiger is uit te voeren. De pedalen voelen redelijk goed aan. Ok, je voelt dat er gewoon veren in zitten (als in span- niet als in ganzenveer), maar het rempedaal gaat wel zwaarder dan het gaspedaal en is progressief geveerd: het gaat zwaarder naarmate je hem verder intrapt. De pedalen voelen zelfs beter aan dan de pedalen standaard bij de rode MOMO: het rempedaal veerde daarbij veel te licht. Dit kon je makkelijk oplossen met een squash bal. Misschien kan dat bij de Driving Force GT ook wel... Ondanks dat de pedalen volledig van kunstof zijn zijn ze erg degelijk.



Bevindingen

Even een goede tafel vinden, of een Playseat of wheelstand zoals de SpeedBlack. De maximale dikte van het tafelblad mag maximaal 3 cm zijn. Er zitten een soort van blokjes op die er af kunnen volgens mij, en dan kun je tot 5.5 cm komen. Ondanks dat de pootjes die onder de tafel klemmen niet zo heel ver naar achter steken zit het stuur toch goed vast. De rode MOMO heeft een extra derde gat, maar daarvoor moet je in de tafel boren. Iets wat moeder de vrouw of vriendin meestal wat minder vindt.

Eenmaal aangesloten en gedetecteerd zal het stuur helemaal naar rechts, helemaal naar links en dan weer naar het midden draaien. Dat is om aan te geven dat het stuur in 900 graden stand gedetecteerd is. Wanneer het stuur niet zo draait wanneer je een spel opstart zal het in compatibiliteits-modus werken, zich voordoen als een gewone Driving Force en maar tot 270 graden draaien.

Tijdens het spelen met GT5TTC en GT5P voelen de effecten goed en natuurlijk aan (ze staan op maximaal in het spel). Ze zijn echter niet zo sterk als bij de rode MOMO, wat ik jammer vind. Het schakelen met de flippers knoppen gaat heel goed. Ik moet ophouden met er over zeuren dat het geen echte (metalen) flippers zijn zoals (daar is hij weer) de rode MOMO. Het werkte prima.

Race cursus

De extra 630 graden zijn een hele verbetering ten opzichte van 270. Het voelt realistischer en vooral veel preciezer aan en je moet echt aan je stuurtechniek werken wil je alles uit een race halen. Dat is ook een nadeel: met de rode MOMO kon ik sneller een auto uit de slip halen, nu moet ik er harder voor werken. Net zoals in het echt. Ga je overigens wel eens naar trackdays zoals ik dan kun je met dit stuur en Gran Turismo je stuurtechniek oefenen.



In het onderstaande filmpje tips m.b.t. de stuur- en zittechniek door niemand minder dan coureur Sandor van Es. Let niet op de woorden: 'tien voor tien', hij bedoelt tien voor twee .



Een complete, gratis online race cursus is hier te vinden.

Compatibiliteit

Even terug naar de werkelijkheid. Ik kreeg na een tijdje spelen wel last van mijn duimen (ik houd het stuur vast op kwart voor drie), maar dat is waarschijnlijk een kwestie van aanwennen om het wat minder krampachtig vast te houden.

Oja, misschien ook handig om te vermelden: waar de rode MOMO een PC-stuur is wat compatible is met de PS2/PS3 is de Driving Force GT een PS3 stuur dat compatible is met de PC (en PS2, maar dan alleen in 270 graden modus). Leuk om een keer rFactor of Richard Burns Rallye te spelen op de PC, of Gran Turismo 4 weer eens op te pakken.

Plussen en minnen

Echt nep-leer
Werkt ook op een PC
Te goedkoop om duur te zijn (op moment van schrijven zo rond de 100 euro in de (web)winkel en rond de zestig euro tweedehands op Marktplaats)
Gaspedaal verder naar achter gekanteld dan rempedaal
Het rode knopje (goede toevoeging aan de gameplay)

Force feedback mag wat krachtiger
Geen echte flippers (maar knoppen, laatste keer dat ik dat gezegd heb)
Geen koppelingspedaal
Geen H-schakelpatroon, alleen sequentieel of flipper (knoppen, nu echt de laatste keer)
Het rode knopje (het is rood)

Conclusie

Het stuur is in essentie hetzelfde als de G25 (maar dan met rubber ipv echt leer en andere knoppen bezetting) met daarbij het verschil (zover ik rondlees op internet) dat bij de G25 het stuur, de pedalen en de schakelpook degelijker aanvoelen. Of de force feedback effecten op de G25/G27 beter of krachtiger zijn durf ik niet te zeggen. Heb je wat meer budget dan moet je voor G25 gaan (rond de 230 euro) of voor de nog duurdere (maar niet op alle punten betere) G27 (rond de 300 euro).

Kun je de H-schakelpook en het koppelingspedaal wel missen, dan is de Driving Force GT de beste keus kwa prijs-kwaliteit verhouding. Moet je echt je geld kwijt, dan moet je eens hier of hier kijken.

Heb je al een rode MOMO en bekijk je de Driving Force GT als eventuele opvolger, dan zijn de 900-graden, net de zoals mogelijkheid tot in-game aanpassen van instellingen, misschien een leuke toevoeging maar je levert wel in op de force feedback. Of die toevoeging de moeite waard is om over te stappen mag je zelf beslissen of laat je leiden door de onderstaande beslissingsmatrix.



De Logitech Driving Force GT krijgt van mij drie van de vijf felbegeerde Ruwebit sterren.



The making of...

Als uitsmijter is hier een interessant stuk te vinden van de product manager van de Driving Force GT.