In dit artikel staan een aantal standaard oplossingen hoe je een defecte monitor (CRT-gebaseerde wel te verstaan, Cathode Ray Tubes) weer aan de praat zou kunnen krijgen.

SERIEUZE WAARSCHUWING: Let op: op sommige onderdelen in een monitor staat hoogspanning, ook als het apparaat uitstaat. Laat de monitor daarom eerst 8 uur uitstaan, met de stekker uit het stopcontact.

Algemeen

SERIEUZE WAARSCHUWING: Let op: op sommige onderdelen in een monitor staat hoogspanning, ook als het apparaat uitstaat. Laat de monitor daarom eerst 8 uur uitstaan, met de stekker uit het stopcontact.

De monitor ontladen
Aanvulling van een RuweBitter: Als rechtgeaarde MTS monitorreparatiespecialist kan ik zeggen dat ik in mijn monitorreparatieverleden altijd gebruik maakte van een ontladingspen (zelfvezonnen naam). Een dunne metalen pen op handvat met snoer. Snoer bind je vast aan de aarde en met de metalen pin ga je vroeten onder de rubberen zuignap die om je hoogspanningsaansluiting zit, totdat je contact met het pinnetje hebt.
Als je niet zo'n tooltje hebt kan je dat dus ook met bijvoorbeeld een ijzerdraadje (zonder scherpe randen) doen (met goeie isolatie op de plek waar je 'm vasthoud).

Het openmaken van de monitor
Om een monitor te repareren moet je wel enige elektronica skills hebben. Kun je niet solderen, weet je niet wat weerstandjes, IC-tjes, trafo's, condensators of spoelen zijn, begin er dan niet aan. Kleine geruststelling: ik ben ook geen elektrotechnicus.

Het openmaken van een monitor is redelijk gemakkelijk. Hij zit vaak met maar 4 schroeven vast en er zit zelden een warranty-void-if-broke-stikkertje op. Het lastigste is vaak om, wanneer de schroeven reeds verwijderd zijn, te vinden waar de behuizing nog vastgeklikt zit. De monitor is toch al kapot, dus een beetje beschadigen kan geen kwaad .



Eenmaal open zul je zien dat het grootste deel van de behuizing gevuld is met.... beeldbuis! ;) De lijntrafo zet 220 Volt wisselstroom om in de juiste hoeveelheden gelijkstroom. De hoogspanningstrafo voorziet de binnenkant van de beeldbuis voor de juiste (hoge) spanning. Wil je precies weten hoe een monitor werkt, zie dan http://www.howstuffworks.com.

Zoek ook eens op Google Groups naar de symptomen specifiek voor jouw merk en type monitor.

In de nu volgende hoofdstukken wordt per hoofdstuk een specifiek probleem behandeld.

Geen beeld

Symptomen
Geen beeld, het powerledje gaat niet aan, OSD (on screen display) doet het niet, niks.

Probleem
De zekering heeft het begeven of de aan/uit schakelaar heeft het begegeven

Oplossingen
SERIEUZE WAARSCHUWING: Let op: op sommige onderdelen in een monitor staat hoogspanning, ook als het apparaat uitstaat. Laat de monitor daarom eerst 8 uur uitstaan, met de stekker uit het stopcontact. Controleer daarna of er echt geen spanning meer op de hoogspanningskabel staat. Dit kun je doen door met een geisoleerde schroevendraaier tussen de kabel en het contact op de beeldbuis te poken, todat het geknetter is opgehouden.



Goede kans dat de 220V zekering stuk is. Deze zit meestal in de buurt van de 220V aansluiting. Meet de zekering door en vervang hem wanneer nodig. Als je geluk hebt is hij niet vastgesoldeerd. Verbind de zekering niet door! Gebruik ook geen andere huis- tuin en keuken oplossing (aluminiumfolie). De zekering gaat namelijk niet voor niets stuk, het zou door een spanningspiek kunnen komen (in dat geval heeft de zekering zojuist je monitor gered), maar het zou ook kunnen dat er iets anders defect is in je monitor, waarbij de zekering gezorgd heeft dat je huis zojuist niet is afgebrand.

In het geval dat de 220V schakelaar stuk is zou het kunnen dat het een mechanisch probleem is: het knopje zit scheef o.i.d. Als dat niet werkt, probeer dan de schakelaar door te verbinden of te vervangen.

Ik heb voor een kennis een Philips 105S monitor op deze manier gerepareerd. Eerlijkheidshalve moet ik er wel bij vermelden dat ik de zekering heb doorverbonden (ik had geen zin op hem los te solderen en in de winkel een nieuwe te kopen). De monitor zit echter achter een schakelbare verlengsnoer. Ze zijn nog niet afgebrand .

Beeld gaat aan/uit of kleuren flikkeren

Symptomen
Het beeld gaat aan/uit, of de kleuren flikkeren. Soms pas na een tijd, of het houdt juist soms op na een tijdje.

Probleem
Het kan zijn dat je te maken hebt met slechte soldeerverbindingen. Dit lijkt op de eerste instantie gek, vooral als je je monitor nooit versjouwd en hij al jaren op de zelfde plek staat. Echter, doordat sommige componenten erg warm worden, kan het zijn dat er na een jaar of 2 haarscheurtjes ontstaan in solderverbindingen van de betreffende componenten. Sommige onderhoudshandleidingen van monitoren vermelden zelfs het opnieuw 'aantippen' van de soldeerverbindingen.

Oplossing
SERIEUZE WAARSCHUWING: Let op: op sommige onderdelen in een monitor staat hoogspanning, ook als het apparaat uitstaat. Laat de monitor daarom eerst 8 uur uitstaan, met de stekker uit het stopcontact. Controleer daarna of er echt geen spanning meer op de hoogspanningskabel staat. Dit kun je doen door met een geisoleerde schroevendraaier tussen de kabel en het contact op de beeldbuis te poken, todat het geknetter is opgehouden.



Tip de solderverbindingen opnieuw aan met je soldeerbout. Componenten die hier typisch last van hebben zijn de lijntrafo, de hoogspanningstrafo en de de torretjes die bij deze trafo's in de buurt staan.

De haarscheurtjes zijn overigens bijna niet te zien.

Ik heb op deze manier mijn eigen Philips 107S monitor gerepareerd. Ik heb de lijntrafo, het torretje in de buurt van die trafo, een IC-tje dat ook in de buurt zat (ik had gelezen dat daar ook soms problemen mee waren), de hoogspanningstrafo met de daarbijbehorende torretjes en verder nog allerlei andere componentjes waarbij ik de soldeerverbinding niet vertrouwde.

Beeld/kleur bijstellen

Symptomen
Het beeld is wazig (uit focus) of de kleurtinten zijn niet goed te groot, te klein of wat dan ook. Ook kan het zijn dat je monitor uit-sync is (het beeld loopt bijvoorbeeld verticaal).

Probleem
Het is mogelijk dat na verloop van tijd enkele potmetertjes in je monitor bijgesteld moeten worden.

Oplossing
SERIEUZE WAARSCHUWING: Let op: op sommige onderdelen in een monitor staat hoogspanning, ook als het apparaat uitstaat. Laat de monitor daarom eerst 8 uur uitstaan, met de stekker uit het stopcontact. Helaas is het bij het instellen van de potmeters nodig dat de monitor aangesloten is. Blijf dus uit de buurt van open contacten bij de hoogspanningstrafo en de hoogspanningskabel.

Tegenwoordig zitten bijna alle mogelijke instellingen in je OSD verborgen, echter voor oudere monitoren, of bijvoorbeeld wanneer je beeld wazig is, kan het nodig zijn om aan potmetertjes _in_ je monitor te draaien.

Ga niet meteen aan alle potmeters draaien, want voordat je het weet krijg je je monitor helemaal niet goed!

Voor kleurinstellingen ga je op zoek naar potmeters met de letters R, G, B (red, green, blue).

Voor lopende beelden ga je op zoek naar potmeters met het bijschrift SYNC (H-SYNC, V-SYNC, etc). Let hierbij op dat

Voor de beeldgrootte/vorm ga je op zoek naar potmeters met bijschriften als WIDTH, HEIGHT, TRAPEZOID en allerlei andere termen die je ook in een OSD tegenkomt etc.



Voor wazige beelden, helderheid en contrast ga je op zoek naar de hoogspanningstrafo. Daar zijn een aantal potmetertjes te vinden, waaronder 1 voor focus en 1 voor de beeldgrootte.

Monitoren die uitgerust zijn hebben met OSD hebben heel veel potmeters niet, dus daar ben je aangewezen op je OSD.

Let op: wanneer je last hebt van erg overheersende kleuren (bijvoorbeeld alles wordt soms paars) dan heb je waarschijnlijk last van een los contact. Zie vorig hoofdstuk.

Op deze manier heb ik een keer een monitor verneukt.

Sissend geluid, statische geur

Symptomen
De monitor maakt een sissend geluid en er komt een 'statische geur' uit de monitor. Ik weet niet hoe ik die geur ander moet omschrijven.

Wanneer je de monitor zonder behuizing aansluit en aanzet, kun je in een donkere kamer vonken zien tussen de hoogspanningskabel en de beeldbuis. Niet echt bevorderlijk de levensduur van je monitor denk ik. Ook niet voor je eigen levensduur, dus niet aanraken .

Probleem
Het contact tussen de hoogspanningskabel en de beeldbuiscoating is niet optimaal. Hierdoor zoekt de spanning een andere weg en zie je de vonken letterlijk van de kabel naar de beeldbuis springen.

Oplossingen
SERIEUZE WAARSCHUWING: Let op: op sommige onderdelen in een monitor staat hoogspanning, ook als het apparaat uitstaat. Laat de monitor daarom eerst 8 uur uitstaan, met de stekker uit het stopcontact. Controleer daarna of er echt geen spanning meer op de hoogspanningskabel staat. Dit kun je doen door met een geisoleerde schroevendraaier tussen de kabel en het contact op de beeldbuis te poken, todat het geknetter is opgehouden.



Verwijder de kabel van de beeldbuis en gebruik een schuurpapiertje om het contact op de beeldbuis goed blank te schuren. Met een vijl kun je gemakkelijk onder het randje komen.



Wanneer dit niet voldoende is kun je er voor kiezen om de kabel extra te isoleren, bijvoorbeeld met een in de lengte doorgesneden rubber slangetje. Je kunt dat met kabelbindertjes vastzetten. De eerste oplossing heeft de voorkeur!

Op de bovenstaande beschreven manier heb ik een oude Commodore monitor gerepareerd.